Langer werken, langer leven?

Hier raak je nooit over uitgepraat. Onderzoekers over de hele wereld bijten er hun tanden op stuk. Leef je langer wanneer je langer doorwerkt? Je zou zeggen van wel, want wie werkt, gebruikt zijn hersens langer en intenser. De kwaliteit van het werk, de waardering die je ervoor krijgt en hoe gezond je verder leeft zijn belangrijk. En verder zegt elk onderzoek iets anders.

 

Is het zo belangrijk om te weten of langer doorwerken helpt tegen vroeg oud worden? Ja, want we worden allemaal ouder. Vooral in de rijke westerse industriestaten, maar ook in opkomende economieën blijkt dat mensen steeds langer leven. Maar dat oudere leven komt ook overal met gebreken. Zoals Alzheimer. Daar hebben nu al 6 miljoen mensen in de Verenigde Staten last van. Dat worden er meer dan tweemaal zoveel (13 miljoen) in 2050. Denkt de Alzheimer stichting in dat land. Wereldwijd worden er dan 150 miljoen lijders aan die nare hersenziekte verwacht. Het zijn er nu 50 miljoen.

1 Jaar langer werken, 11 procent langer leven?

Dus langer goed ‘bij’ blijven is wel nodig als de wereldbevolking in dit tempo blijft vergrijzen. Daarom bekeek ik wat onderzoeken van dichterbij. Zo hebben onderzoekers van de Oregon State University 2.956 mensen gevolgd die in 1992 nog werkten en in 2010 met pensioen zijn gegaan. De meesten waren toen 65 jaar oud. Een minderheid was een jaar ouder (66) toen ze in 2010 ophielden met werken. Van die mensen leefde na 5 jaar 11 procent meer dan de groep die afzwaaide met 65. Toeval?

Plausibele verklaring

De Harvard Business Review interviewde een van de onderzoekers, Chenkai Wu over deze opmerkelijke onderzoeksresultaten. Volgens hem is langer doorwerken de beste verklaring voor de langere levensduur van de mensen die een jaar later met pensioen gingen. Sterker nog, zelfs de mensen die niet erg gezond waren, ruim een derde van de gevolgde groep, hadden 9 procent meer kans op een langer leven als ze hun pensioen een jaar uitstelden.

Sterk verband

Bij hun statistische analyses hielden de onderzoekers naar eigen zeggen tot in detail rekening met allerlei andere verklaringen, zoals leefstijl, geslacht, afkomst, gezondheid, aanleg voor chronische ziektes. Ook hielden de onderzoekers rekening met het soort baan dat deze mensen hadden gedaan. Het verband tussen pensioenleeftijd en sterftekans bleef sterker dan alle andere mogelijke verklaringen.

Geen directe relatie

Nu wil een verband volgens de onderzoekers nog niet zeggen dat er ook een rechtstreekse relatie bestaat tussen langer doorwerken en langer leven. Om dat te bewijzen is een willekeurig samengestelde controlegroep nodig. En mensen zonder enige reden opleggen wanneer ze met pensioen moeten gaan is vrij lastig. Zeker in de VS, waar de pensioenleeftijd helemaal vrij is.

Is fysiek werk slecht voor je levensduur?

Bovendien zijn er ook andere studies, die aantonen dat langer werken wel schadelijk is voor de gezondheid. Weer andere onderzoeken laten geen enkel verband zien. Tenminste niet bij vrouwen. Bleek uit Noors onderzoek gepubliceerd in The Lancet. Op het eerste gezicht vonden ze bewijs voor de stelling dat mannen die veel moeten bewegen voor of op hun werk inderdaad korter leven. Toen de wetenschappers de resultaten ontdeden van allerlei mogelijke alternatieve verklaringen zoals opleiding, inkomen, roken, gewicht en sportieve activiteit kwamen ze tot een tegengestelde conclusie.

In beweging blijven is belangrijk

Mannen die veel moeten bewegen op hun werk, leven gemiddeld een jaar langer dan mannen met een in hoofdzaak zittend bestaan. De actievelingen hadden vooral minder last van hartaandoeningen en kankers. Bij vrouwen konden de onderzoekers geen enkel verband vinden tussen actieve leefstijl en langer leven. Maar volgens hoofdonderzoeker Ekelund moet iedereen die langer wil leven vooral fysiek actief blijven. Of je dat nu doet voor je werk, in je privéleven of forenzend tussen beide levens.

Het verstand komt met de jaren?

Recent onderzoek van het Max Planck instituut gaat nog verder. Wie doorwerkt tot 67 jaar gaat verstandelijk minder snel achteruit dan mensen die eerder stoppen met betaalde arbeid. Bij mensen die complexe taken uitvoeren blijven de hersens nog wat beter werken dan bij mensen met eenvoudiger werk. Sterker nog, apart onderzoek van de universiteit van Georgetown laat zien dat mentale vaardigheden als multitasken en prioriteren verbeteren bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar. De Britse Daily Mail berichtte over deze onderzoeken.

Fysiek zwaar werk? Eerder omscholen

Maar dan is er nog het onderzoek van gezondheidseconoom Ravesteijn uit 2016. Mensen met fysiek zwaar werk kunnen zich na hun vijftigste beter laten omscholen. Anders lopen ze kans dat ze niet meer door kunnen werken, door de schade die ze oplopen bij hun fysiek zware arbeid. Het gezondheidseffect van een jaar fysiek zwaar werk op latere leeftijd is vergelijkbaar met zestien maanden ouder worden. Achttien maanden als je ook weinig tot geen zeggenschap hebt over de manier waarop je dat fysiek zware werk moet doen.

Op tijd omscholen dus, maar dat is makkelijk gezegd. Vooral mensen in fysiek zware beroepen willen dat vaak niet. Ze hebben slechte ervaringen opgedaan met klassiek leren. Rijtjes naamvallen opdreunen? Ze doen liever wat met hun handen. Werken aan een positieve leercultuur kan die angst ombuigen. Maar dat is niet eenvoudig.

Waardering als motivator

Het is niet alleen de fysieke belasting die een beroep zwaar maakt. Ook de waardering van dat beroep heeft invloed op de gezondheid. Dat bleek uit ander onderzoek van Bert Breij aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Vooral de oudere vakmens geeft er toenemend de brui aan. Waarom? Ze zijn het zat. Ze houden van hun vak, en van hun collega’s. Dat waren de belangrijkste factoren om door te gaan.

Maar ze voelen hoogstens nog een zakelijke betrokkenheid bij hun werkgever. Ze willen hun leven anders inrichten. Ze benutten de kansen om vroegtijdig uit te treden. Ze hebben al lang genoeg gewerkt, vinden ze. Liever op tijd eruit stappen, dan kan je nog van de rest van je leven genieten, zo lijkt hun motto.

Het geranium-spook

Je zou kunnen zeggen dat deze senioren instinctief doen wat veel onderzoekers ze aanraden: wel bezig blijven, misschien zelfs ook wel betaald, maar dan op andere manieren. Onder dat motto werken ook steeds meer 65-plussers langer door. Nu 300.000, dat zijn er 100.000 meer dan 5 jaar geleden volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Meestal in betaald werk, en een vaste baan. Het past in een trend die onderzoekers al decennia zien: dertigers en veertigers willen het liefst zo vroeg mogelijk stoppen met werken. Maar als ze eind-vijftiger zijn werken ze liever toch wat langer door. Het geranium-spook geeft angst voor een zwart gat waar je induikt als je zomaar stopt.

Kwaliteit telt

En dat nare vooruitzicht strekt zich steeds verder uit. Want ook onder de 67- tot 70-jarigen heeft meer dan tien procent een baan. Meestal als zelfstandige of via een uitzendbureau. Naast klussen aan huis is ook chauffeurswerk populair bij ouderen. Ook komen er steeds meer oudere beeldend kunstenaars, auteurs, bouwkundigen en meubelmakers. Niet in jachtige koeriersdiensten, maar zonder veel tijdsdruk. Zorgvuldigheid, ervaring en sociale contacten zijn de belangrijkste componenten van zulk werk voor ‘boomers’. Momenteel is er behoorlijk wat vraag naar. Kansen genoeg dus voor de boomers om hun hersens erbij te houden…

Meer informatie

Tussen 2015 en 2021 heb ik tientallen informatieve artikelen geschreven over langer doorwerken, voor de website overduurzameinzetbaarheid van uitgeverij Vakmedianet. Op het hoogtepunt, tussen de herfst van 2019 en het voorjaar van 2020, haalde de website per maand ruim 37.000 pageviews en 28.000 unieke bezoeken. De halfjaarlijkse congressen werden bezocht door 500 tot 800 betalende professionals. Ik schreef 8jaar lang bijna alle kopij voor deze website. Ook behoefte aan een redacteur / journalist met veel kennis van sociaal-economische zaken? Stuur me een mail!