Wat verandert er aan de schuldhulpverlening?

Hoeveel moet iemand met schulden overhouden om van te leven? Dat is een lastige berekening, want het gaat niet alleen om geld. Maar ook om emoties. En om automatische afschrijvingen, bewijsstukken en beslag op loon, bankrekeningen en andere bezittingen. Het kabinet wil dat eenvoudiger maken. Ook zijn er plannen om problematische schulden eerder op te sporen.

 

De informatie om de beslagvrije voet te berekenen (wat iemand met schulden mag overhouden om van te leven) komt nu nog van de schuldenaar zelf. Maar mensen met schulden (schuldenaren) hebben hun administratie niet altijd op orde. Is de nieuwe Wet vereenvoudiging beslagvrije voet eenmaal in werking, nu gepland voor 2021, maar kan ook 2023 worden, dan komt alle informatie uit bestaande registraties van uitvoeringsinstanties. Zoals? Belastingdienst, UWV, loon- en salarisadministratie, gemeenten, nutsbedrijven, woningverhuurders, CJIB, DUO, LBIO, SVB, etc. etc. En juist daarom is de Wet nog niet in werking. Zie al die ICT-systemen maar eens goed op elkaar af te stemmen.

Eén aanspreekpunt

De Wet schrijft ook voor dat de schuldeisers die beslag willen leggen op de bezittingen van de schuldenaar onderling betere afspraken maken. Onder het nieuwe regime heeft de schuldenaar één aanspreekpunt: de innende deurwaarder. Die berekent de beslagvrije voet, legt die voor aan de schuldenaar die kan controleren of het klopt, en deze geldt dan voor alle innende partijen.

Communicerende deurwaarders

Om dat verder in goede banen te leiden, is het kabinet gekomen met het (aanvullende?) wetsvoorstel Stroomlijning keten voor derdenbeslag. Gerechtsdeurwaarders gaan informatie uitwisselen met overheidsorganisaties voordat ze schulden verrekenen of beslag leggen bij mensen met schulden. Het gebeurt anders nog weleens dat ze (kort) achter elkaar beslag leggen op het (karige) inkomen van de schuldenaar, wat dan zakt onder het minimum om van te leven (de beslagvrije voet). 

Eenvoudiger berekening beslagvrije voet?

De berekening van de beslagvrije voet zou ook eenvoudiger moeten worden, via een algoritme. De informatie voor de berekening komt dan niet meer van de schuldenaar zelf, maar wordt opgevraagd uit bestaande registraties. Mensen met schulden hoeven zelf geen gegevens aan te leveren. Juist daar gaat het nu vaak mis. De berekening van de beslagvrije voet hangt straks alleen af van de leefsituatie van de schuldenaar. Nadeel van deze rekenwijze is dat het voor veel mensen lastiger is om zelf na te rekenen.

Noodmaatregelen

Als tijdelijke overbrugging naar deze nieuwe manier van werken heeft het kabinet noodmaatregelen afgekondigd. Wat zijn die? De Belastingdienst mag geen bedragen automatisch afschrijven van de rekening(en) van de schuldenaar, of beslag leggen op eventuele toeslagen die de schuldenaar krijgt. Gemeenten is gevraagd om 95 procent van de bijstandsnorm vrij te laten als de schuld moet worden verrekend met de bijstandsuitkering. Die ondergrens ligt nu vaak nog op 90 procent.

Het kabinet heeft ook met verhuurdersorganisaties en brancheverenigingen afgesproken dat zij tijdens de coronacrisis geen huurders uit hun huis zetten. Gerechtsdeurwaarders en overheidsorganisaties gaan zij tijdelijk soepeler om met het invorderen van schulden. Ook verlaagt het kabinet tijdelijk de maximale kredietvergoeding om consumenten beter te beschermen tegen hoge kosten van krediet.

Noodstop

Sinds april 2020 geldt al een tijdelijke 'noodstop' voor mensen die een verkeersboete van de Rijksoverheid ook na twee verhogingen nog niet hebben betaald. Staatssecretaris Tamara van Ark van SZW wil die noodstop ook bij andere overheidsorganisaties inzetten. Mensen met problematische schulden kunnen dan om 4 maanden uitstel van betaling vragen. Voorwaarde is dat de schuldenaar zich ondertussen meldt bij de schuldhulpverlening van de gemeente. Besluit de gemeente om schuldhulp aan te bieden, dan kan het uitstel met nog eens 8 maanden worden verlengd. 

Bankbeslag

Minister Dekker van Rechtsbescherming heeft een apart wetsvoorstel ingediend waardoor schuldeisers geen onbeperkt beslag meer mogen leggen op de bankrekeningen van de schuldenaar. Voor een alleenstaande komt het beslagvrije bedrag op 1486,37 euro per maand (dit jaar). Voor alleenstaanden ouders en gehuwden gelden hogere bedragen. Nu kunnen de schuldeisers het volledige saldo nog opeisen. Wie dat niet wil, krijgt meestal gelijk van de rechter. Maar hij of zij moet zijn zaak nu nog wel zelf, per geval bepleiten. Sommige uitvoeringsinstanties houden nu al rekening met de beslagvrije voet bij een bankbeslag.

Schuldeisers mogen straks ook geen beslag (laten) leggen op roerende zaken, zoals een auto of een inboedel, als dat waarschijnlijk meer kost dan het opbrengt. Dat leidt vaak tot meer schuld, omdat de kosten van de veiling meestal voor rekening van de schuldenaar komen. Ook wordt de lijst van zaken die buiten een beslag blijven geactualiseerd. 

Vroegsignalering

Schuldhulp is vaak effectiever als het eerder begint. Nutsbedrijven (gas, water, licht), sociale verhuurders (woningcorporaties) en zorgverzekeraars worden daarom verzocht om een betalingsachterstand te melden bij de gemeente. Binnen 4 weken na zo’n melding moet de gemeente een eerste aanbod doen om de schuldenaar te helpen. Dat moet zelfs binnen 3 werkdagen bij ‘bedreigende situaties’, waaronder huisuitzetting en afsluiten van nutsvoorzieningen. Het aanbod kan bestaan uit een huisbezoek, maar het kan ook telefonisch of schriftelijk. De gemeenten kunnen zelf bepalen hoe ze het aanbod doen, maar het moet wel gebeuren binnen de maximale termijnen.

Stemt de schuldenaar in met het aanbod om te helpen, dan moet de gemeente eerst een beschikking afgeven met daarbij een plan van aanpak. Dat moet binnen 8 weken na het eerste aanbod. Vanaf 2021 kunnen hulpverleners dan zelf gegevens verzamelen en registers raadplegen. Zoals informatie over inkomen en vermogen. Deze wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is op 23 juni 2020 aangenomen door de Eerste Kamer. (En gaat naar verwachting in op 1 januari 2021.)

Incassobureaus

Incassobureaus moeten een vergunning hebben en ingeschreven staan in een register. Alleen bureaus die aan de juiste eisen voldoen, worden ingeschreven in het incassoregister. Dat staat in het wetsvoorstel Kwaliteit Incassodienstverlening. Het kabinet gaat dit voorstel indienen bij de Tweede Kamer. De voorgestelde wet voorziet in eisen voor het uitvoeren van incassowerkzaamheden en toezicht op de naleving daarvan. Deze eisen houden in: vakmanschap leveren, een klachtenregeling hebben en heldere informatie verstrekken aan schuldeisers én mensen met schulden. Het register is openbaar en gratis raadpleegbaar.De regeling is onderdeel van de Brede Schuldenaanpak van het kabinet.

Meer informatie

Meer weten over hoe de schuldhulp NU is geregeld? Klik op de button!

Let op:

De gegevens in dit dossier zijn ontleend aan tientallen doorgaans zeer betrouwbare bronnen. Toch kan Earnest geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele onjuistheden, of gevolgschades die hieruit kunnen ontstaan. Deze informatie verandert vaak, en veel. Daarom is alleen de online-versie van dit dossier actueel.