Hoe komen arbeidsgehandicapten aan werk?

Werkgevers hebben tussen 1 januari 2013 en 1 april 2020 58.763 banen gerealiseerd voor mensen die in de doelgroep banenafspraak vallen. Dat moeten 67.500 extra banen worden op 31 december 2020. Er is dus nog wat werk aan de winkel voor bedrijven en ook voor de overheid. Bovendien gaan de regels op de schop. 

 

In het eerste kwartaal van 2020 ging het slechter met de banenafspraak. Het aantal extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking daalde met 3.029, vergeleken met eind 2019. Dit komt volgens het UWV omdat veel tijdelijke contracten in december aflopen. Dat gebeurt op het eind van elk jaar, maar de daling was in het eerste kwartaal van 2020 ruim tweemaal zo groot als in andere jaren. Nadere analyse laat het UWV zien dat 1.545 personen hun werk hebben verloren van het vierde kwartaal 2019 op het eerste kwartaal 2020. Volgens het UWV duidt dit vooral op een verlies van uren, niet zozeer van banen. Een link met de coronacrisis kan de uitvoeringsinstantie nog niet leggen.

Kritiek

Van meerdere kanten is kritiek gekomen op de banenafspraak. Te veel bureaucratie is de meest gehoorde klacht uit het bedrijfsleven. Overheden vinden dat zij onevenredig veel extra banen moeten scheppen. En veel werk dat zij uitbesteden aan het bedrijfsleven zorgt voor banen die meetellen bij deze commerciële bedrijven, niet bij de overheid als opdrachtgever. Het kabinet was niet erg onder de indruk van die kritiek. Maar ze denkt er nu toch over om de quota voor bedrijfsleven en overheden samen te voegen. 

Wat nu?

Het kabinet is gekomen met een nieuw wetsvoorstel om de afspraak eenvoudiger te maken. De aparte quota voor markt en overheid vervallen. Komt de wet erdoor, dan maakt het niet meer uit bij welke werkgever iemand met een arbeidsbeperking werkt. De ‘complexe inleenadministratie’ van nu is dan ook niet meer nodig, stelt het kabinet. Oppositie, vakbonden en werkgevers wilden de twee aparte doelstellingen voor markt en overheid wel behouden.

Quotumboete wordt inclusiviteitsopslag

In het nieuwe wetsvoorstel verdwijnt de quotumregeling, een boete voor bedrijven die te weinig mensen met een arbeidshandicap in hun personeelsbestand hebben. In plaats daarvan komt er een inclusiviteitsopslag. Dat wordt een vaste heffing die elke werkgever met minstens 25 mensen in dienst moet betalen. Werkgevers die in een jaar banen hebben gerealiseerd voor arbeidsgehandicapten krijgen een bonus per arbeidsplaats. De bonus wordt mogelijk uitgekeerd als een extra hoog loonkostenvoordeel (lkv) per verloond uur.

Wie voldoende arbeidsplaatsen heeft gerealiseerd betaalt netto dus niets extra. De hoogte van de bonus is dan gelijk aan de inclusiviteitsopslag. Wie meer banen creëert dan het quotum krijgt een hogere bonus, en gaat er dus op vooruit. Werkgevers die minder banen scheppen voor de doelgroep dan ze zouden moeten, krijgen minder bonus dan ze moeten betalen aan opslag. Dan kost deze regeling ze onder de streep dus geld.

Beschut werk

Gemeenten moeten 'beschut werk' bieden aan inwoners die niet kunnen werken in een reguliere baan. Dat is een wat andere doelgroep dan de mensen met een arbeidshandicap. Maar de gemeenten creëren veel te weinig van die beschutte werkplekken, stellen belangenorganisaties, linkse oppositie en vakbonden. Gemeenten wijzen op de jarenlange bezuinigingen van het Rijk. En dan vliegen de cijfers je om je oren. Het Ministerie van SZW noemt zelf geen aantallen. Hoogstens streefcijfers.

Meer informatie

Bekijk het wetsvoorstel op internetconsultatie.nl. Of volg het dossier over de Banenafspraak bij de Rijksoverheid.

Let op:

De gegevens in dit dossier zijn ontleend aan tientallen doorgaans zeer betrouwbare bronnen. Toch kan Earnest geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele onjuistheden, of gevolgschades die hieruit kunnen ontstaan. Deze informatie verandert vaak, en veel. Daarom is alleen de online-versie van dit dossier actueel.